به گزارش خبرنگار پرشین خودرو، دولت در تازهترین برنامه خود برای شتاب بخشیدن به خروج خودروهای فرسوده، فرآیند نوسازی ناوگان را با در نظر گرفتن مجموعهای از مشوقها کلید زده است؛ بسته جدیدی که فعلاً بر ناوگان عمومی و وسایل نقلیه پرتردد متمرکز است، اما پرسش مهم این است که سیاستگذار برای ترغیب دارندگان خودروهای شخصی فرسوده به نوسازی و کاهش هزینه جایگزینی این خودروها چه سازوکاری را در نظر گرفته است؟
بر اساس اعلام سازمان حفاظت محیط زیست، «با اسقاط بیش از ۶۰۰ هزار خودروی فرسوده از سال ۱۴۰۳، رکورد اسقاط خودرو شکست.» با این حال، مطابق آمارها، هماکنون از حدود ۴۱ میلیون وسیله نقلیه در کشور، نزدیک به ۲۲ میلیون وسیله در مرز فرسودگی قرار دارند؛ ناوگانی که هم هوای شهرها را آلوده میکند و هم مصرف سوخت را افزایش میدهد.
بسته مالی دولت برای ۲۲ میلیون وسیله نقلیه در مرز فرسودگی
به همین منظور، همزمان با طرح دولت برای اصلاح قیمت بنزین و تشدید توجه سیاستگذار به مصرف بالای سوخت، بستهای برای تسریع نوسازی و خروج خودروهای فرسوده در نظر گرفته شده است؛ مشوق مالی که قرار است با کاهش هزینه جایگزینی، مالکان وسایل نقلیه فرسوده را به اسقاط و نوسازی ترغیب کند.
اما نگاهی به برنامه دولت نشان میدهد که تمرکز این برنامهها بیشتر معطوف به خروج خودروهای عمومی، تاکسیها و موتورسیکلتهای فرسوده است و با وجود ۱.۹ میلیون خودروی سواری شخصی فرسوده در کشور، هنوز تسهیلات ویژهای برای خروج آنها از ناوگان حملونقل در نظر گرفته نشده است.
آماری عجیب از ناوگان سواری فرسوده که همزمان با طرح دولت برای اصلاح قیمت بنزین، بیش از پیش جریان هدررفت انرژی از این تعداد وسیله نقلیه فرسوده را مورد توجه قرار داده است.
تاکسیها در صدر مشوقهای دولت
اما مهمترین بخش بسته جدید دولت برای نوسازی به تاکسیهای فرسوده اختصاص دارد. بر اساس اعلام ستاد نوسازی ناوگان، برای نوسازی تاکسیهای برقی تا سقف یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان و برای تاکسیهای دوگانهسوز تا سقف یک میلیارد تومان تسهیلات پیشبینی شده است.
این تسهیلات در شرایطی اهمیت دارد که تاکسیها به دلیل پیمایش بالا، سهم قابلتوجهی در مصرف سوخت و آلودگی شهری دارند. دولت با اختصاص مشوق بیشتر به تاکسیهای برقی، عملاً تلاش کرده است مسیر نوسازی ناوگان عمومی را به سمت خودروهای کممصرفتر نیز هدایت کند.
مشوق ۵۰۰ میلیونی برای موتورسیکلتها
در بسته تخصیصی دولت، موتورسیکلتهای فرسوده هم در اولویت نخست اجرای تسهیلات نوسازی قرار گرفتهاند. براساس برنامه اعلامشده، برای این بخش تا سقف ۵۰۰ میلیون تومان تسهیلات در نظر گرفته شده است.
قرار گرفتن موتورسیکلت در کنار تاکسی و اتوبوس نشان میدهد سیاستگذار در مرحله نخست، منابع ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو را بیشتر به ناوگان پرتردد اختصاص داده و فعلاً خودروهای سواری شخصی از این تسهیلات کنار گذاشته شدهاند.
بنابراین با سیاست اخیر دولت، خروج خودروهای فرسوده، بهویژه در بخش سواری، نیازمند ایجاد انگیزه و مشوقهای کافی است؛ چرا که از یکسو رشد قیمت خودرو، جایگزینی خودروهای فرسوده را برای مالکان دشوار کرده و از سوی دیگر، همین خودروهای فرسوده همچنان با قیمتهای قابلتوجهی در بازار خریدوفروش میشوند.
تسهیلات ۱۵ میلیاردی برای اتوبوسها
در بخش حملونقل عمومی، اتوبوسهای فرسوده نیز مشمول حمایت دولت شدهاند. برای نوسازی این ناوگان، ۱۵ میلیارد تومان تسهیلات پیشبینی شده است.
با توجه به هزینه بالای جایگزینی اتوبوس و نقش این ناوگان در جابهجایی عمومی، اختصاص چنین تسهیلاتی میتواند بخشی از مانع مالی نوسازی را کاهش دهد.
گواهی اسقاط ۶۰ میلیونی شد
در کنار مشوقها و تسهیلات بانکی، گواهی اسقاط یکی دیگر از ابزارهای اصلی برای ایجاد انگیزه اقتصادی برای مالکان است. براساس اعلام ستاد نوسازی، قیمت گواهی اسقاط خودروی سواری که پیشتر ۳۵ میلیون تومان بود، اکنون به ۶۰ میلیون تومان، با امکان تجمیع تا ۳ گواهی معادل ۱۸۰ میلیون تومان، رسیده است. علاوه بر آن، برای لاشه خودرو نیز بین ۲۰ تا ۴۰ میلیون تومان پرداخت میشود.
بنابراین گواهی اسقاط قرار است بخشی از ارزش اقتصادی خروج خودروی فرسوده را به مالک بازگرداند. البته ستاد نوسازی همچنین اعلام کرده است قیمت گواهی اسقاط ثابت نخواهد ماند و متناسبسازی آن با شرایط بازار در حال پیگیری است.
حذف قرعهکشی از فرآیند جایگزینی
با وجود بسته ارائهشده، فعالان حوزه اسقاط معتقدند دولت بدون طراحی مشوقهای مؤثر و ایجاد انگیزه اقتصادی برای مالکان، طرح خروج خودروهای سواری فرسوده به هدف نهایی خود نخواهد رسید.
به همین جهت، یکی دیگر از مشوقهای دولت، حذف قرعهکشی برای مالکان خودروهای فرسوده در فرآیند جایگزینی است. براساس اعلام ستاد نوسازی، مالکان خودروهای فرسوده پس از طی فرآیند اسقاط و دریافت گواهی، میتوانند به خودروساز معرفی شوند و از مسیر جایگزینی استفاده کنند. در سه سال گذشته نیز نزدیک به ۱۵۰ هزار دستگاه خودروی شخصی از این طریق جایگزین شده است.
حذف سهمیه سوخت خودروهای فرسوده
یکی دیگر از ابزارهای دولت برای تشویق مالکان به اسقاط خودرو، ارتباط دادن سهمیه سوخت با وضعیت خودرو است. بر اساس این سیاست، خودروهای فرسوده از دریافت سهمیه سوخت با نرخهای یارانهای محروم میشوند؛ با این حال، این موضوع به معنای حذف کامل کارت سوخت نیست.
مالکان خودروهای مشمول باید در سامانه جایگزینی ثبتنام کرده و مراحل تعیین تکلیف خودرو را طی کنند تا شرایط استفاده از معافیتهای پیشبینیشده برای آنها مشخص شود.
محدودیتهای قانونی فرسودهها
البته در کنار مشوقها، دولت محدودیتهایی را برای تردد خودروهای فرسوده در کلانشهرها اعلام کرده است. بر این اساس، هرگونه نقلوانتقال و تعویض پلاک آنها ممنوع است. همچنین حذف سهمیه سوخت خودروهایی با عمر بیش از ۲۰ سال از دیگر تصمیمات و محدودیتهای در نظر گرفته شده دولت برای فرسودههاست. البته این محدودیتها تنها مربوط به خودروهای شخصی نیست و بلکه ناوگان عمومی، تاکسیهای اینترنتی و خودروهای باربری را نیز در بر میگیرد.
عدم انگیزه کافی مالکان با رشد قیمت خودرو
با وجود اقدامات اخیر دولت در آییننامه ارائهشده، مشوقهای پیشبینیشده برای مالکان خودروهای سواری فرسوده انگیزه اقتصادی کافی ایجاد نکرده و رشد قیمت خودرو، جایگزینی آنها را دشوار کرده است.
نگاهی به قیمت خودروهای پرتقاضا با عمر حدود ۲۰ سال در پلتفرمهای آنلاین خریدوفروش خودرو نشان میدهد که کف قیمتی بسیاری از این خودروهای فرسوده از ۲۰۰ میلیون تومان تا ۹۰۰ میلیون تومان افزایش یافته و حتی مدلهای مونتاژی و وارداتی نیز با قیمتهای میلیاردی معامله میشوند.
اتفاقی که به گفته فعالان بازار اسقاط، تا زمانی که مابهالتفاوت ارزش اسقاطی خودرو با قیمتهای فعلی بازار به سطح مطلوبی نرسد، مالکان خودروهای فرسوده تمایل چندانی به خروج از چرخه تردد نشان نخواهند داد.
در این میان، سیاستگذاران حوزه نوسازی ناوگان فرسوده در کشور معتقدند افزایش سن خودروهای داخلی به بیش از ۲۰ سال و رشد تصاعدی هزینههای نگهداری و خدمات پس از فروش این خودروها و از سویی توقف تولید قطعات خودروهای وارداتی در کشور مبدأ و چالش جدی این خودروها در تأمین قطعات، دارندگان خودروهای فرسوده را برای خروج از چرخه تردد و جایگزینی آنها ترغیب خواهد کرد.
نتیجه سیاستگذاری برای نوسازی ناوگان فرسوده
در هر حال، سیاست نوسازی ناوگان فرسوده در روزهای اخیر وارد مرحله تازهای شده است؛ دولت با اصلاح سازوکار اسقاط و کنار هم قرار دادن مشوقهای مالی، محدودیتهای تردد و ابزار مدیریت سوخت، در تلاش است تا مسیر خروج خودروهای فرسوده از چرخه حملونقل را سرعت ببخشد؛ اقدامی که هدف آن کاهش آلایندگی، کنترل مصرف بنزین و فراهم کردن زمینه نوسازی ناوگان کشور است.
با وجود تمرکز دولت بر نوسازی ناوگان فرسوده، تسهیلات فعلی شامل خودروهای سواری شخصی نمیشود. اولویت فعلی تخصیص منابع، تاکسی، موتورسیکلت و اتوبوس اعلام شده است و بر اساس اعلام سیاستگذار، احتمال اضافه شدن خودروهای شخصی در آینده به تأمین منابع جدید بستگی دارد.
نظر شما