به گزارش خبرنگار پرشین خودرو، واردات کامیون و کشندههای دستدوم و کارکرده در حالی از ماهها قبل آغاز شده که بخشی از این خودروها بیش از شش ماه است در پشت مرز بازرگان بلاتکلیف ماندهاند؛ خودروهایی که هزینه خرید آنها پرداخت شده، اما تعیین تکلیف گواهی اسقاط و الزامات شمارهگذاری، روند ورود و ترخیص آنها را با مشکل مواجه کرده است.
در شرایطی که فعالان بازار از خرید بخشی از این کامیونها از اسفندماه سال گذشته خبر میدهند، اکنون گواهی اسقاط به یکی از اصلیترین چالشهای این پرونده تبدیل شده است؛ بهطوری که طبق اظهارات یک فعال بازار، هزینه تأمین گواهیهای موردنیاز برخی کشندهها طی روزهای اخیر از حدود ۴.۵ میلیارد تومان به نزدیک ۵ میلیارد تومان رسیده است.
این در حالی است که رقم اعلامشده از سوی فعال بازار برای هر گواهی حدود ۲۱۰ میلیون تومان بوده و در برخی پروندهها نیز از نیاز به حدود ۱۵ گواهی برای یک کشنده سخن گفته میشود؛ ارقامی که البته باید آنها را از الزامات و ضرایب قانونی گواهی اسقاط برای خودروهای کارکرده تفکیک کرد.
کامیونهایی که بیش از ۶ ماه پشت بازرگان ماندهاند
بخشی از کامیونها و کشندههای دستدوم خریداریشده برای واردات، ماههاست در فرآیند ورود به کشور با مشکل مواجه هستند.
به گفته فعالان این حوزه، بخشی از این خودروها اکنون بیش از شش ماه است در پشت مرز بازرگان قرار دارند و هنوز فرآیند آنها به مرحله نهایی ترخیص و شمارهگذاری نرسیده است.
این معطلی در حالی اتفاق افتاده که خرید خودروها از ماهها قبل انجام شده و بخشی از آنها مربوط به سهمیه واردات و تخصیص ارز سال ۱۴۰۴ بوده و بخشی نیز فرآیند خود را در سال ۱۴۰۵ ادامه دادهاند.
در چنین شرایطی، خواب سرمایه برای واردکننده تنها به ارزش خود کامیون محدود نمیشود؛ بلکه با افزایش هزینههای جانبی، تغییر نرخ ارز و افزایش قیمت گواهی اسقاط، هزینه نهایی این خودروها نیز در حال افزایش است.
خرید کامیونهای کارکرده از اسفند؛ اما گره در مرحله اسقاط
طبق اظهارات فعال بازار، فرآیند خرید این خودروها از اسفندماه سال گذشته آغاز شده است.
قیمت کامیونها و کشندههای مورد بحث نیز بسته به مدل و مشخصات آنها متفاوت است و حدود ۴۰ هزار یورو تا ۷۰ و حتی ۸۰ هزار یورو اعلام شده است.
اما مشکل اصلی اکنون قیمت خرید کامیون نیست.
فعالان بازار میگویند گواهی اسقاط به گلوگاه اصلی ورود و شمارهگذاری کامیونهای کارکرده تبدیل شده است.
این مسئله در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا کرده که بخشی از کامیونها ماههاست در پشت مرز بازرگان منتظر تعیین تکلیف هستند.
ابهام چندماهه در گواهی اسقاط
به گفته فعالان بازار، طی ماههای گذشته درباره نحوه تأمین گواهی اسقاط برای کامیونهای وارداتی ابهامهای مختلفی وجود داشته است.
در مقطعی گفته میشد خودروها میتوانند بدون گواهی اسقاط وارد کشور شوند و موضوع اسقاط در ادامه تعیین تکلیف خواهد شد. همین مسئله باعث شد بخشی از متقاضیان و واردکنندگان سرمایه خود را برای خرید کامیونهای موردنظر وارد این فرآیند کنند.
اما با طولانی شدن روند تصمیمگیری و تغییر رویهها، مسئله گواهی اسقاط به یکی از مهمترین موانع این گروه از واردات تبدیل شد.
در مقررات فعلی نیز واردات خودروهای سنگین شامل کامیون و کشنده، منوط به ارائه گواهی اسقاط خودروی مشابه شده است.
بنابراین اکنون گره اصلی برای بخشی از کامیونهای وارداتی، عبور از همین مرحله و تأمین گواهی موردنیاز است.
ادعای فعال بازار: برای هر کشنده ۱۵ گواهی میخواهند
یکی از بحثهای مهم مطرحشده در بازار، تعداد گواهی موردنیاز برای کشندههای وارداتی است.
یکی از فعالان بازار در اظهارات خود اعلام کرده است که برای برخی کشندهها حدود ۱۵ گواهی اسقاط موردنیاز است.
وی همچنین قیمت هر گواهی را حدود ۲۱۰ میلیون تومان اعلام کرده است.
بر مبنای همین اظهارات، هزینه اسقاط برای ۱۵ گواهی حدود ۳ میلیارد و ۱۵۰ میلیون تومان خواهد بود.
اما نکته مهم این است که عدد ۱۵ گواهی را نمیتوان بهعنوان یک عدد ثابت و عمومی برای تمام کامیونها و کشندههای کارکرده وارداتی اعلام کرد.
این رقم، همان عددی است که فعال بازار از شرایط فعلی اجرای فرآیند مطرح کرده و در این گزارش نیز به همین شکل نقل میشود.
قانون درباره کامیونهای کارکرده چه میگوید؟
بررسی آییننامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو نشان میدهد که موضوع گواهی اسقاط برای خودروهای وارداتی کارکرده تابع ضوابط مشخصی است.
در این مقررات، برای خودروهای سنگین، کامیون و کشندههای کارکرده بر اساس سن خودرو، افزایش تعداد گواهی نسبت به جدول پایه در نظر گرفته شده است.
برای خودروهای سنگین کارکرده با حداکثر دو سال از زمان ساخت، تعداد گواهی موردنیاز ۲۵ درصد بیشتر از جدول پایه خواهد بود.
برای خودروهای سنگین کارکرده با بیش از دو سال و حداکثر پنج سال از زمان ساخت نیز این افزایش به ۵۰ درصد میرسد.
از سوی دیگر، در تبصره الحاقی ماده ۸ نیز تصریح شده است که واردات خودروهای سنگین، یعنی کامیون و کشنده، صرفاً با ارائه گواهی اسقاط خودروی مشابه انجام میشود.
بنابراین تعداد دقیق گواهی موردنیاز برای هر کامیون یا کشنده کارکرده، به نوع خودرو، سال ساخت و ضوابط پرونده وارداتی بستگی دارد.
گواهی ۲۱۰ میلیون تومانی؛ عدد اعلامی بازار
موضوع دیگر، قیمت گواهی اسقاط است.
فعال بازار مورد اشاره، قیمت حدود ۲۱۰ میلیون تومان برای هر گواهی را مطرح کرده است.
این عدد در گزارش حاضر بهعنوان رقم اعلامشده از سوی فعال بازار نقل میشود و نباید آن را نرخ رسمی و یکسان تمام گواهیهای اسقاط دانست.
در واقع باید میان سه موضوع تفاوت گذاشت:
-
تعداد گواهی موردنیاز یک خودرو
-
تعداد گواهی معادل بر اساس جدول قانونی
-
قیمت معامله گواهی یا مجموعه گواهی موردنیاز در بازار
همین تفاوت باعث میشود رقم نهایی پرداختی یک واردکننده لزوماً با یک محاسبه ساده بر مبنای جدول گواهیها یکسان نباشد.
قیمت گواهی در چند روز یک میلیارد تومان بالا رفت
یکی از جدیترین ادعاهای مطرحشده از سوی فعالان بازار، افزایش سریع هزینه تأمین گواهی است.
طبق اظهارات فعال بازار، مجموعه گواهی موردنیاز که تا همین چند روز قبل زیر ۴.۵ میلیارد تومان خرید و فروش میشد، اکنون به حدود ۵ میلیارد تومان رسیده است.
به این ترتیب، در فاصلهای حدود دو تا سه روز، نزدیک یک میلیارد تومان به هزینه تأمین گواهی اضافه شده است.
این افزایش، در شرایطی که بخشی از کامیونهای وارداتی بیش از شش ماه پشت مرز بازرگان ماندهاند، اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ چراکه هر روز تأخیر میتواند هزینه نهایی پرونده واردات را افزایش دهد.
چرا واردکننده باید برای گواهی اسقاط خودروی فرسوده بخرد؟
یکی از انتقادهای اصلی فعالان بازار، شیوه تأمین گواهی اسقاط است.
به گفته فعال بازار، شخصی که خودروی فرسوده در اختیار ندارد، ممکن است برای تأمین گواهی مجبور شود یک خودروی فرسوده را از فرد دیگری خریداری کند و سپس آن خودرو را وارد فرآیند اسقاط کند.
از نگاه فعالان، این فرآیند علاوه بر زمانبر بودن، هزینههای جانبی ایجاد میکند و میتواند زمینه شکلگیری بازار واسطهای را نیز افزایش دهد.
در واقع، واردکنندهای که قصد واردات کامیون کارکرده دارد، به جای اینکه صرفاً هزینه قانونی اسقاط را از یک مسیر شفاف پرداخت کند، ممکن است وارد زنجیرهای از خرید، انتقال مالکیت، اسقاط و دریافت گواهی شود.
انتقاد اصلی؛ بازار اسقاط نباید به محل دلالی تبدیل شود
فعالان بازار معتقدند اگر هدف دولت از دریافت هزینه اسقاط، نوسازی ناوگان و خروج خودروهای فرسوده است، میتوان سازوکاری مستقیمتر برای دریافت این هزینه طراحی کرد.
بر اساس این پیشنهاد، دولت میتواند هزینه اسقاط را از واردکننده دریافت و منابع حاصل را مستقیماً در طرحهای نوسازی ناوگان هزینه کند.
این روش، از نگاه فعالان، میتواند علاوه بر کاهش فرآیندهای اداری، امکان شکلگیری بازار واسطهای گواهی را نیز محدود کند.
کامیون ۱۲ میلیاردی حالا ۲۴ تا ۲۵ میلیارد تومان شده است
یکی از نمونههای مطرحشده از سوی فعال بازار، افزایش قیمت یک کامیون یا کشنده از حدود ۱۲ میلیارد تومان به محدوده ۲۴ تا ۲۵ میلیارد تومان است.
البته نمیتوان تمام این افزایش را به گواهی اسقاط نسبت داد.
نرخ ارز، هزینه حمل، حقوق ورودی، ترخیص، مالیات، شمارهگذاری و سایر هزینههای واردات نیز بر قیمت نهایی کامیون اثرگذار هستند.
با این حال، وقتی هزینه تأمین گواهی اسقاط به چند میلیارد تومان میرسد، طبیعی است که این هزینه نیز در قیمت تمامشده خودرو اثر داشته باشد.
مشکل بازرگان فقط صف کامیونها نیست
مرز بازرگان در هفتههای اخیر با یک مشکل عمومی نیز مواجه بوده است؛ افزایش قابل توجه صف کامیونها.
طبق گزارشهای منتشرشده در مردادماه، تعداد کامیونهای منتظر در این مرز به حدود ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ دستگاه رسیده بود و مقامهای گمرکی از برنامه افزایش خطوط خروج برای کاهش ترافیک خبر دادهاند.
در گزارش دیگری نیز از افزایش تعداد کامیونهای منتظر از حدود ۳ هزار دستگاه در خردادماه به حدود ۵ هزار دستگاه در شهریورماه خبر داده شده است.
اما باید توجه داشت که کامیونهای وارداتی کارکرده مورد بحث این گزارش، لزوماً همان صف عمومی کامیونهای ترانزیتی مرز بازرگان نیستند؛ بلکه موضوع اصلی آنها، بلاتکلیفی پرونده واردات و الزامات اسقاط و شمارهگذاری است.
این تفکیک برای جلوگیری از اشتباه در تحلیل وضعیت این خودروها اهمیت دارد.
از ۱۲ شهریور؛ فشار جدید بر بازار گواهی اسقاط
همزمان با مشکل کامیونهای وارداتی کارکرده، اصلاحات جدید ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو نیز از ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ وارد مرحله اجرا میشود.
بر اساس مقررات جدید، تولیدکنندگان داخلی خودرو و موتورسیکلت باید به ازای هر چهار دستگاه تولید، یک گواهی اسقاط ارائه کنند؛ یعنی ضریب ۲۵ درصد برای تولید در نظر گرفته شده است.
اجرای این حکم میتواند تقاضا برای گواهی اسقاط را افزایش دهد و در صورت نبود عرضه کافی، فشار بیشتری بر بازار وارد کند.
در نتیجه، نگرانی فعالان بازار کامیون فقط مربوط به خودروهایی نیست که اکنون پشت مرز ماندهاند؛ بلکه مسئله اصلی، نسبت عرضه و تقاضای گواهی اسقاط در ماههای آینده است.
جدول وضعیت کامیونهای وارداتی کارکرده
| موضوع | وضعیت |
|---|---|
| نوع خودرو | کامیون و کشنده دستدوم و کارکرده |
| وضعیت بخشی از خودروها | بیش از ۶ ماه بلاتکلیف پشت مرز بازرگان |
| ارزش خرید اعلامشده | حدود ۴۰ تا ۸۰ هزار یورو، بسته به مدل |
| الزام گواهی اسقاط | وجود دارد |
| مبنای واردات کامیون و کشنده | گواهی اسقاط خودروی مشابه |
| افزایش گواهی برای خودروی سنگین کارکرده تا ۲ سال | ۲۵ درصد نسبت به جدول پایه |
| افزایش برای خودروی سنگین کارکرده بیش از ۲ تا ۵ سال | ۵۰ درصد نسبت به جدول پایه |
| تعداد ۱۵ گواهی | رقم مطرحشده از سوی فعال بازار |
| قیمت اعلامی هر گواهی | حدود ۲۱۰ میلیون تومان، طبق اظهارات فعال بازار |
| هزینه مجموعه گواهی در روزهای اخیر | از زیر ۴.۵ تا حدود ۵ میلیارد تومان، طبق اظهارات فعال بازار |
| افزایش اخیر | حدود یک میلیارد تومان در ۲ تا ۳ روز، طبق اظهارات فعال بازار |
جمعبندی؛ کامیونها پشت مرز، گواهیها در بازار
پرونده کامیونهای دستدوم وارداتی حالا با یک مشکل چندلایه روبهرو شده است؛ بخشی از خودروها بیش از شش ماه است پشت مرز بازرگان ماندهاند، واردکنندگان سرمایه خود را ماههاست در این فرآیند درگیر کردهاند و همزمان هزینه تأمین گواهی اسقاط نیز افزایش پیدا کرده است.
از یک سو، مقررات، ارائه گواهی اسقاط خودروی مشابه را برای واردات کامیون و کشنده الزامی کرده است.
از سوی دیگر، فعالان بازار از مطالبه حدود ۱۵ گواهی برای برخی کشندهها، رقم حدود ۲۱۰ میلیون تومان برای هر گواهی و افزایش هزینه مجموعه گواهی تا حدود ۵ میلیارد تومان خبر میدهند.
اگر این روند ادامه پیدا کند، هزینه گواهی اسقاط میتواند از یک الزام قانونی برای نوسازی ناوگان، به یکی از مهمترین عوامل افزایش قیمت کامیونهای وارداتی کارکرده تبدیل شود.
اکنون سؤال اصلی این است که برای کامیونهایی که ماههاست پشت مرز بازرگان منتظر تعیین تکلیف هستند، چه زمانی سازوکار نهایی تأمین گواهی اسقاط و شمارهگذاری مشخص خواهد شد؟
چراکه برای واردکننده، هر روز تأخیر علاوه بر خواب سرمایه، به معنای افزایش هزینه و احتمال رشد بیشتر قیمت تمامشده کامیونی است که قرار بود با هدف نوسازی ناوگان حملونقل کشور وارد ایران شود.
نظر شما