به گزارش خبرنگار پرشین خودرو، بازار خودرو با پایان شهریور و آغاز پاییز ۱۴۰۵ همچنان درگیر رکود است؛ بازاری که در طول تابستان با وجود نوسانات نرخ دلار، انتظار داشت با انتشار برخی تصمیمات و سیاستهای اقتصادی، سیگنالهایی برای تحرک دریافت کند، اما در نهایت تابستان نیز نتوانست بازار خودرو را از رکود خارج کند.
بازار خودرو تابستان را در حالی پشت سر گذاشت که شاخصهای تولید و معاملات از عمیقتر شدن رکود در این بازار حکایت دارند. بازاری که نهتنها در فصل گرم سال خبری از رونق سنتی هر ساله در آن نبود، بلکه همزمان با رشد تورم و کاهش قدرت خرید خانوارها، چشماندازی نگرانکننده از وضعیت بازار خودرو ترسیم کرد.
در ماههای گذشته، بازار خودرو بیشتر تماشاگر داشت تا خریدار. این بازار پیش از این برای بخش قابلتوجهی از خانوارهای ایرانی تنها یک کالای مصرفی نبود و در دورههای تورمی، نقش یک دارایی برای حفظ ارزش پول را نیز ایفا میکرد. حتی در مقاطعی که تقاضای مصرفی کاهش پیدا میکرد، بخشی از تقاضا از سوی کسانی شکل میگرفت که خودرو را به چشم یک سرمایه میدیدند.
اما اکنون همزمان با فرسایش قدرت خرید خانوار و افزایش هزینههای زندگی، ظرفیت بازار برای جذب این نوع تقاضا نیز کاهش یافته است.
چرا بازار خودرو به این نقطه رسید؟
بخشی از پاسخ به شرایط حاکم بر بازار خودرو را باید در چند سال رکود و کاهش قدرت خرید جستوجو کرد. قیمت خودرو طی سالهای گذشته رشد بسیار زیادی داشته، اما درآمد خانوارها با همان سرعت افزایش پیدا نکرده است. نتیجه این شکاف، کوچکتر شدن دائمی تعداد افرادی است که میتوانند در بازار خودرو بهعنوان خریدار واقعی حضور داشته باشند.
در کنار کاهش توان خرید مصرفکنندگان، افت فعالیت تولیدکنندگان، مشکلات تأمین قطعات و کمبود نقدینگی نیز بخش دیگری از عواملی هستند که به شکلگیری این رکود کمک کردهاند.
به همین دلیل، حتی کاهش قیمت برخی خودروها نیز در این مدت نتوانسته بهتنهایی قفل بازار را باز کند. برای مثال، اگر خودرویی ۳ یا ۴ میلیارد تومان قیمت داشته باشد و حتی ۲۰۰ میلیون تومان نیز ارزان شود، همچنان برای بسیاری از خانوارها همان خودروی بالای ۳ میلیارد تومانی و خارج از دسترس است.
از سوی دیگر، عرضه خودروهای وارداتی و مونتاژی در سالهای اخیر تنوع بازار را افزایش داده و مدلهای بیشتری برای انتخاب در اختیار مشتریان قرار گرفته است، اما تعداد افرادی که توان خرید آنها را دارند به همان نسبت افزایش پیدا نکرده است.
بنابراین اگرچه در این سالها تعداد مدلهای موجود در بازار افزایش یافته، اما تقاضای مؤثر در بخش خودروهای وارداتی و مونتاژی همچنان کاهشی است.
کاهش تقاضای مؤثر در بازار وارداتیها و مونتاژیها در حالی ادامه دارد که عرضه وارداتیها و تولید مونتاژیها نیز در سال جاری شرایط متفاوتی نسبت به مدت مشابه داشته است؛ بهطوری که عرضه خودروهای وارداتی افزایش یافته و تولید مونتاژیها در بهار امسال افت ۷۰ درصدی را تجربه کرده است.
این افت تولید، نه از کاهش تقاضا، بلکه بیش از هر چیز از محدودیت در تأمین قطعات، تشدید بحران ارزی و شرایط ناشی از جنگ تأثیر گرفته است.
مشکل اصلی بازار خودرو؛ خودرو هست، خریدار نیست
با این حال، بازار خودرو امروز بیش از آنکه با مسئله کمبود خودرو مواجه باشد، با مسئله کمبود خریدار روبهرو است.
کارشناسان بازار معتقدند در بازاری که رشد قیمتها ناشی از کمبود عرضه باشد، میتوان با افزایش عرضه، قیمتها را تعدیل کرد و به رونق معاملات کمک کرد؛ اما در بازاری که کمبود تقاضا ناشی از کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان است، حتی کاهش قیمت نیز لزوماً برای ایجاد رونق کافی نیست.
بنابراین مسئله بازار خودرو فقط در سمت تولید خلاصه نمیشود. به باور کارشناسان و فعالان بازار، شاید مهمترین تفاوت شرایط امروز با برخی دورههای رکودی گذشته، تغییر ماهیت جریان تقاضا باشد.
در دورههایی، شکایت اصلی بازار از کمبود خودرو و فاصله میان عرضه و تقاضا بود؛ اما اکنون بخش مهمی از مسئله به کاهش توان خرید و عقبنشینی مشتریان مربوط میشود.
نگاهی به تغییر رفتار قیمتها در بازار نیز نشان میدهد برخی خودروهای داخلی که در مقاطع گذشته با تقاضای قابلتوجه مواجه بودند، در هفتههای اخیر کاهش قیمت را تجربه کردهاند، اما این کاهش لزوماً به افزایش محسوس حجم معاملات منجر نشده است.
این وضعیت یک پیام مهم برای بازار دارد؛ اینکه مشکل بخشی از خریداران دیگر صرفاً گران بودن خودرو نیست، بلکه ناتوانی در تأمین همان قیمت پایینتر نیز به یک مانع جدی تبدیل شده است.
تصمیمات اقتصادی و سیگنالهای ارزی؛ آیا خبر میتواند بازار خودرو را تکان دهد؟
در کنار مشکلاتی مانند تورم انباشته ماههای اخیر، افزایش هزینههای ضروری و کاهش قدرت خرید که باعث شده سهم خودرو از سبد مالی بسیاری از خانوارها کوچکتر شود، انتشار اخبار و تصمیمات مربوط به سیاستهای اقتصادی نیز در ماههای گذشته مورد توجه بازار قرار گرفته است.
موضوعاتی مانند بنزین ۱۰ هزار تومانی، گمانهزنی درباره تغییر میزان سهمیهها و سایر سیاستهای مرتبط با هزینه استفاده از خودرو، در شرایط عادی میتوانند بر تصمیم خریداران تأثیر بگذارند.
همچنین اخبار مربوط به واردات خودروهای کارکرده و محدودیتهای ارزی، از جمله موضوعاتی هستند که میتوانند بر انتظارات فعالان بازار اثر بگذارند.
با این حال، به نظر میرسد اعلام برخی از این اخبار، از جمله سیاستگذاریهای دولت برای واردات یا سختگیری بانک مرکزی در تأیید منشأ ارز، در شرایط فعلی بیش از آنکه بتواند تغییر بنیادی در بازار ایجاد کند، به سیگنالهای خبری برای بازاری تبدیل شده که با کمبود مشتری مواجه است.
در واقع، در بازاری با معاملات محدود و تقاضای واقعی پایین، هر خبر اقتصادی میتواند بهانهای برای تغییر قیمت برخی خودروها باشد؛ اما تغییر قیمت با رونق واقعی معاملات تفاوت دارد.
بازار خودرو در پایان تابستان؛ دلار پایینتر، اما خریدار همچنان غایب
شهریورماه نیز بدون آنکه بازار خودرو شاهد تغییر محسوسی در حجم معاملات باشد، به پایان رسید. بازار خودرو اکنون در نخستین روزهای پاییز همچنان همان تصویر هفتههای گذشته را دارد؛ بازاری که نه توان رشد جدی دارد و نه فروشندگان حاضرند بهسادگی از قیمتهای خود عقبنشینی کنند.
در همین حال، نرخ دلار از دیشب وارد کانال ۲۲۷ هزار تومان شده است؛ تغییری که میتواند یکی از متغیرهای مهم بازار خودرو در روزهای ابتدایی پاییز باشد. با این حال، اثر نرخ ارز بر بازار خودرو الزاماً فوری و یکبهیک نیست و در شرایط فعلی، مهمتر از تغییرات کوتاهمدت قیمتها، واکنش خریداران و حجم معاملات خواهد بود.
به بیان دیگر، حتی اگر تغییر نرخ ارز بتواند بر انتظارات قیمتی بازار اثر بگذارد، مسئله اصلی همچنان پابرجاست: آیا مشتری توان و تمایل خرید خودرو با قیمتهای فعلی را دارد؟
در واقع، مسئله اصلی بازار خودرو در آغاز پاییز دیگر صرفاً این نیست که قیمت خودرو بالا میرود یا پایین میآید؛ مسئله این است که اساساً چه میزان معامله با این قیمتها انجام میشود.
وقتی خریدار قدرت یا تمایل ورود به بازار را ندارد و فروشنده نیز حاضر به کاهش جدی قیمت نیست، نتیجه همان بازاری است که در آن تابلوها تغییر میکنند، اما خود بازار اتفاق چندانی را تجربه نمیکند.
پاییز ۱۴۰۵ در انتظار «خریدار واقعی»
اکنون با پایان تابستان، نگاه بازار خودرو به پاییز است؛ فصلی که باید مشخص کند آیا شرایط اقتصادی میتواند بخشی از تقاضای عقبنشسته را دوباره به بازار بازگرداند یا رکود معاملات همچنان ادامه خواهد داشت.
با این حال، بازار خودرو برای خروج از این وضعیت بیش از هر چیز به «خریدار واقعی» نیاز دارد؛ البته خریدار واقعی نیز پیش از خودرو به درآمد و قدرت خرید نیازمند است.
تا زمانی که این رابطه ترمیم نشود، کاهش یا افزایش قیمتها، تغییر در میزان عرضه یا حتی موجهای کوتاهمدت خبری نمیتوانند بهتنهایی رکود عمیق بازار را پایان دهند و حجم معاملات را در فصل پیش رو افزایش دهند.
به این ترتیب، بازار خودرو در آغاز پاییز بیش از آنکه منتظر یک خبر، یک تصمیم اقتصادی یا یک تغییر کوتاهمدت در قیمتها باشد، منتظر بازگشت قدرت خرید و ورود دوباره مشتری واقعی است؛ عاملی که میتواند مسیر معاملات خودرو در ماههای پیش رو را تعیین کند.
نظر شما