به گزارش خبرنگار پرشین خودرو، ایران در سه مسابقه مرحله گروهی جام جهانی ۲۰۲۶ شکست نخورد، اما در نهایت نتوانست به مرحله حذفی صعود کند. این پایان، شاید بهترین استعاره برای صنعت خودرو ایران باشد؛ صنعتی که سالهاست در سختترین شرایط دوام آورده، اما هنوز نتوانسته از مرحله «بقا» وارد مرحله «رقابت» شود.
سرانجام انتظارها به پایان رسید و تیم ملی فوتبال ایران با وجود سه تساوی و کسب سه امتیاز، از صعود به مرحله حذفی جام جهانی ۲۰۲۶ بازماند. ملیپوشان نباختند، اما نتایج سایر گروهها به گونهای رقم خورد که رویای حضور در دور بعدی محقق نشد.
در فوتبال امروز، تنها شکست نخوردن تضمینکننده موفقیت نیست. تیمی که میخواهد صعود کند، باید امتیاز بیشتری بگیرد، گلهای بیشتری بزند و از رقبا پیش بیفتد. ماندن در مسابقه، با عبور از مرحله گروهی تفاوت دارد.
شاید همین تصویر، دقیقترین توصیف برای وضعیت امروز صنعت خودرو ایران نیز باشد.
در روزهای گذشته و همزمان با مسابقات تیم ملی، سه بار از زاویه فوتبال به صنعت خودرو نگاه کردیم؛ ابتدا از «تساوی با بحرانها» نوشتیم، سپس از «ایستادگی برابر حریف قدرتمند» و در ادامه از «امید به صعود». امروز اما سوت پایان مرحله گروهی به صدا درآمده و زمان یک جمعبندی فرا رسیده است.
صنعت خودرو، استاد بقا
اگر قرار باشد مهمترین ویژگی صنعت خودرو ایران در یک دهه اخیر را نام ببریم، شاید هیچ عبارتی دقیقتر از «توانایی بقا» نباشد.
این صنعت تحریمهای بینالمللی را پشت سر گذاشته، با نوسانات شدید نرخ ارز کنار آمده، کمبود قطعات را تجربه کرده، بحران نقدینگی، بدهی به قطعهسازان، محدودیتهای وارداتی و سیاست قیمتگذاری دستوری را تحمل کرده و با وجود همه این فشارها، چراغ خطوط تولید را خاموش نکرده است.
همین که صدها هزار نفر همچنان در زنجیره خودرو و قطعهسازی مشغول فعالیت هستند و تولید، هرچند با فراز و نشیب، ادامه دارد، دستاورد کوچکی نیست.
اما همانطور که ماندن در زمین مسابقه به معنای صعود نیست، ادامه تولید نیز بهتنهایی موفقیت نهایی یک صنعت محسوب نمیشود.
بقا، با توسعه تفاوت دارد
سالهاست که مهمترین شاخص موفقیت صنعت خودرو، تیراژ تولید اعلام میشود.
هر زمان تولید افزایش پیدا میکند، از موفقیت سخن گفته میشود و هر زمان افت میکند، زنگ خطر به صدا درمیآید. در حالی که در اقتصاد امروز، معیارهای موفقیت بسیار فراتر از تعداد خودروهای تولیدشده است.
کیفیت محصول، بهرهوری، نوآوری، صادرات، رضایت مشتری، توسعه فناوری، سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه و قدرت رقابت در بازارهای داخلی و خارجی، شاخصهایی هستند که آینده یک صنعت را تعیین میکنند.
اگر این شاخصها رشد نکنند، افزایش تولید بهتنهایی نمیتواند صنعت را به مرحله بعد برساند.
در فوتبال نیز تیمی که تنها به دفاع کردن فکر کند، شاید چند مسابقه را بدون شکست پشت سر بگذارد؛ اما معمولاً برای قهرمانی کافی نیست.
صنعت خودرو هنوز با همان پرسشهای قدیمی روبهروست
با وجود تمام تلاشها برای حفظ تولید، بسیاری از پرسشهایی که سالهاست درباره صنعت خودرو مطرح میشود، همچنان بیپاسخ ماندهاند.
چه زمانی قیمتگذاری دستوری جای خود را به سیاستهایی خواهد داد که هم تولیدکننده و هم مصرفکننده از آن منتفع شوند؟
چه زمانی منابع مالی، به جای جبران زیانهای انباشته، صرف طراحی پلتفرمهای جدید، توسعه فناوری و ارتقای کیفیت خواهد شد؟
چه زمانی صادرات خودرو به یک واقعیت اقتصادی تبدیل میشود، نه صرفاً یک هدف اعلامشده؟
چه زمانی اعتماد مصرفکننده به کیفیت، ایمنی و خدمات پس از فروش خودروهای داخلی به سطحی میرسد که انتخاب خودرو، از سر اجبار نباشد؟
این پرسشها سالهاست مطرح میشوند و پاسخ به آنها، بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرده است.
رقابت، مهمتر از ماندن در مسابقه است
یکی از مهمترین درسهای جام جهانی امسال این بود که در رقابتهای فشرده، فاصله میان صعود و حذف، گاهی تنها چند گل یا یک امتیاز است.
در صنعت نیز شرایط تفاوتی ندارد.
امروز خودروسازان جهان تنها برای افزایش تولید رقابت نمیکنند؛ آنها بر سر فناوری، خودروهای برقی، هوش مصنوعی، نرمافزار، ایمنی، خدمات دیجیتال، کاهش آلایندگی و رضایت مشتری رقابت میکنند.
در چنین فضایی، اگر صنعتی تنها به حفظ وضع موجود قانع باشد، دیر یا زود از رقابت عقب خواهد ماند.
زمان تغییر استراتژی فرا رسیده است
صنعت خودرو ایران سالها هنر مدیریت بحران را آموخته است.
اما شاید اکنون بیش از مدیریت بحران، به مدیریت توسعه نیاز داشته باشد.
توسعهای که بر پایه اصلاح سیاستهای اقتصادی، سرمایهگذاری در فناوری، افزایش بهرهوری، تقویت رقابت، حمایت هدفمند از زنجیره تأمین و بازگرداندن اعتماد مصرفکننده شکل بگیرد.
هدف نباید فقط روشن نگه داشتن خطوط تولید باشد؛ بلکه باید ساختن صنعتی باشد که بتواند در بازارهای منطقه نیز رقابت کند.
سوت پایان؛ نباختن کافی نبود
تیم ملی ایران از جام جهانی کنار رفت؛ نه به این دلیل که شکست خورد، بلکه چون برای صعود، تنها نباختن کافی نبود.
شاید صنعت خودرو نیز امروز در نقطهای مشابه ایستاده باشد.
این صنعت سالهاست نشان داده که میتواند دوام بیاورد، از بحرانها عبور کند و تولید را متوقف نکند. اما مرحله بعد، با دوام آوردن به دست نمیآید.
همانگونه که هیچ تیمی فقط با دفاع کردن قهرمان جهان نمیشود، هیچ صنعتی نیز تنها با مدیریت بحران، به توسعه پایدار نمیرسد.
اگر قرار است صنعت خودرو روزی از «مرحله گروهی بحران» عبور کند، باید گلهایش را در زمین کیفیت، نوآوری، رقابتپذیری، صادرات و اعتماد مشتری به ثمر برساند.
شاید مهمترین درس جام جهانی برای صنعت خودرو همین باشد؛ در رقابت امروز، بقا ارزشمند است، اما موفقیت را تنها توسعه تضمین میکند.
نظر شما