به گزارش خبرنگار پرشین خودرو، مخزن آب رادیاتور ۲۰۶ (Expansion Tank) جزو اصلی‌ترین قطعات مدار خنک‌کاری تحت فشار در موتورهای حساس TU است که با تثبیت فشار هیدرولیکی، نقطه جوش سیال را مدیریت می‌کند. بسیاری از مالکان زمانی متوجه نقص این قطعه می‌شوند که دیگر کار از کار گذشته و کاهش سطح آب بدون هیچ نشتی مشهودی، سلامت واشر سرسیلندر را نشانه گرفته است. راه نجات موتور شما تعویض به موقع این مخزن و هواگیری (Bleeding) اصولی سیستم خواهد بود تا از پدیده مخرب تبخیر پنهان جلوگیری شود. در ادامه تمام جزئیات فنی از تشخیص ترک‌های مویی تا لیست قیمت قطعات اصلی را بررسی می‌کنیم تا با خیالی آسوده رانندگی کنید.

مخزن آب رادیاتور ۲۰۶

مخزن آب رادیاتور ۲۰۶ (یا همان منبع انبساط) دقیقا همان قطعه پلاستیکی و شفاف در سمت راننده است که تعادل فشار و سطح مایع خنک‌کننده را در موتورهای داغ خانواده TU مدیریت می‌کند. نباید این قطعه را صرفا یک ظرف ذخیره پلاستیکی ببینید؛ چرا که سلامت آن مرز باریک بین کارکرد روان موتور و سوختن پرهزینه واشر سرسیلندر است. سیستم خنک‌کاری پژو ۲۰۶ برخلاف خودروهای قدیمی کاملا بسته و تحت فشار طراحی شده و در این مدار هر قطره آب حکم طلا را دارد.

وقتی دما و حرارت موتور بالا می‌رود، مایع منبسط شده وارد این مخزن می‌شود و پس از خنک شدن دوباره به چرخه اصلی باز می‌گردد. اگر درب مخزن خراب باشد یا بدنه آن کوچکترین ترکی بردارد، نقطه جوش آب پایین می‌آید و خیلی زودتر از انتظار خودرو جوش می‌آورد. تجربه ما در پرشین خودرو نشان می‌دهد که نادیده گرفتن یک نشتی ریز یا خرید قطعه ارزان، عملکرد واترپمپ و کل سیستم را مختل می‌کند.

فراموش نکنید که این قطعه مهم‌ترین بخش سیستم خنک‌کاری است و وظیفه‌ای بسیار سنگین‌تر از یک مخزن معمولی برعهده دارد. پس همیشه ترکیب استاندارد آب و ضدیخ را در آن حفظ کنید.

محل دقیق نصب مخزن آب رادیاتور ۲۰۶ و رانا کجاست؟

اگر درب موتور را باز کنید، مخزن آب رادیاتور ۲۰۶ (مشترک در تیپ ۲ و ۵) را دقیقا در سمت راست خودتان (سمت چپ خودرو از دید راننده)، درست پشت چراغ جلو و در مجاورت باتری خواهید دید. این چیدمان استاندارد در خانواده پژو ۲۰۶، ۲۰۷ و رانا یکسان طراحی شده تا کوتاه‌ترین مسیر ممکن برای گردش سیال فراهم شود و دسترسی شما برای بازدیدهای دوره‌ای راحت باشد.

ساختار مهندسی و اهمیت خطوط نشانگر مخزن آب رادیاتور ۲۰۶

وقتی به دنبال این هستید که مخزن آب رادیاتور ۲۰۶ تیپ ۵ کجاست، با یک قطعه پلیمری نیمه‌شفاف و مستحکم روبرو می‌شوید. جنس این مخزن به گونه‌ای انتخاب شده که در برابر دما و نوسانات شدید حرارتی موتورهای TU دوام بیاورد. شفافیت بدنه به شما اجازه می‌دهد بدون باز کردن درب و به خطر انداختن ایمنی، سطح مایع را چک کنید. روی بدنه دو شاخص مهم MAX و MIN وجود دارد. پر کردن بیش از حد خط MAX، فضای انبساط را از بین می‌برد و باعث فشار به شیلنگ‌ها و نشتی از ضعیف‌ترین نقاط سیستم می‌شود. از طرفی، پایین رفتن سطح آب از خط MIN هم به معنی ورود هوا و مختل شدن عملکرد سیستم است. کارشناسان ما در پرشین خودرو تاکید دارند که حفظ سطح مایع بین این دو خط، ساده‌ترین راه برای بیمه کردن موتور خودرو است.

درب مخزن آب رادیاتور ۲۰۶ به عنوان سوپاپ اطمینان موتور

نباید به درب مخزن آب رادیاتور ۲۰۶ به چشم یک درپوش ساده نگاه کنید؛ زیرا این قطعه در واقع یک سوپاپ کنترل فشار دوطرفه است که سرنوشت موتور TU۵ به عملکرد آن گره می‌خورد. وظیفه اصلی این قطعه ایجاد تعادل در ترمودینامیک سیستم است تا مایع خنک‌کننده بتواند حتی در دماهای بالاتر از ۱۰۰ درجه سانتی‌گراد بدون جوش آمدن به گردش خود ادامه دهد. اگر این درب نتواند فشار لازم (حدود ۱ بار بالاتر از فشار محیط) را حفظ کند، آب رادیاتور خیلی سریع به نقطه جوش می‌رسد و تبدیل به بخار می‌شود که نتیجه آن چیزی جز آسیب دیدن واشر سرسیلندر نیست.

تشخیص خرابی، وقتی گرما موتور را تهدید می کند

ساختار داخلی این قطعه شامل واشرها، فنر فشار و سوپاپ خلاء است که همگی درون یک محفظه کوچک جمع شده‌اند. خرابی این اجزا موذیانه‌ترین نوع خرابی است؛ چرا که اغلب هیچ نشتی مایعی زیر ماشین نمی‌بینید، اما سطح آب مدام کم می‌شود. وقتی فنر ضعیف شود یا واشرها خاصیت ارتجاعی خود را از دست بدهند، گرما و بخار آب به آرامی از سیستم فرار می‌کنند و به اصطلاح «تبخیر پنهان» رخ می‌دهد. جدول زیر به شما کمک می‌کند تا علائم خرابی اجزای داخلی درب را بشناسید و از هزینه‌های سنگین جلوگیری کنید.

آسیب شناسی ترک مخزن آب رادیاتور ۲۰۶

مخزن آب رادیاتور ۲۰۶ عمری ابدی ندارد و دائما زیر بار تنش‌های فیزیکی و حرارتی است. این قطعه پلاستیکی هر روز با شوک‌های دمایی شدید (از دمای محیط تا بالای ۱۰۰ درجه) دست‌وپنجه نرم می‌کند و پدیده «خستگی حرارتی» به مرور ساختار مولکولی آن را ترد و شکننده می‌سازد. ریزترک‌هایی که شاید امروز با چشم نبینید، در اثر انقباض و انبساط مداوم ناگهان تبدیل به نشتی وسیع می‌شوند و دستتان را در جاده در پوست گردو می‌گذارند.

داستان ترسناک‌تر زمانی رخ می‌دهد که فشار سیستم از کنترل خارج می‌شود. اگر ترموستات خودرو در حالت بسته قفل کند یا بدتر از آن واشر سرسیلندر بسوزد، کمپرس و گازهای داغ موتور با قدرتی ویرانگر وارد مدار آب می‌شوند. در این حالت شیلنگ‌ها مثل سنگ سفت و متورم می‌شوند و ضعیف‌ترین حلقه زنجیر یعنی مخزن انبساط منفجر می‌شود. البته نباید از نقش مهم واترپمپ غافل شوید؛ چرا که خرابی پروانه‌های آن گردش آب را مختل کرده و باعث ایجاد نقاط داغ و فشار موضعی می‌شود. حتی کیفیت مایع داخل مخزن هم تعیین‌کننده است؛ زیرا آب خالص یا ضدیخ‌های اسیدی و غیراستاندارد، بدنه پلیمر را از درون دچار خوردگی شیمیایی می‌کنند.

علائم خرابی مخزن آب رادیاتور ۲۰۶

نباید منتظر بمانید تا بخار غلیظ از زیر کاپوت بلند شود یا آمپر آب به قرمز برسد. خودروی ۲۰۶ قبل از رسیدن به نقطه بحران، با زبان بی‌زبانی با شما صحبت می‌کند و تشخیص به موقع این علائم یعنی نجات موتور از یک تعمیر اساسی. اگر آمپر آب رفتاری غیرعادی دارد یا مدام مجبور به اضافه کردن آب هستید اما هیچ نشتی آشکاری نمی‌بینید، باید دقیق‌تر بررسی کنید.

مشاهدات چشمی و هشدارهای بویایی

اولین زنگ خطر دیدن لکه‌های آب سبز یا آبی (بسته به رنگ ضدیخ) در زیر باتری یا روی سینی موتور است. گاهی اوقات این نشتی با چشم دیده نمی‌شود، اما شما بوی شیرین و خاصی شبیه به بوی شربت داغ شده را در کابین یا اطراف خودرو حس می‌کنید. این بو دقیقا بوی تبخیر اتیلن گلیکول است و هشداری جدی برای وجود درزهای ریز در مخزن یا شل شدن بست‌ها محسوب می‌شود. همچنین تغییر رنگ آب مخزن به قهوه‌ای یا شیری (نسکافه‌ای) خبر از فاجعه‌ای بزرگتر مثل ترکیب روغن و آب می‌دهد.

صداها و تغییرات فیزیکی مرموز

گاهی اوقات خرابی خود را با صدا یا تغییر شکل قطعات نشان می‌دهد. اگر وقتی موتور گرم است صدای فیس فیس یا سوت از سمت مخزن می‌شنوید، یعنی واشر درب خراب شده و فشار سیستم در حال فرار است.

• سوت کشیدن درب نشانه خرابی واشر و نشت فشار بخار
• اگر صبح‌ها شیلنگ‌های رادیاتور مثل پاکت آبمیوه وکیوم شده تخت شده‌اند، یعنی سوپاپ خلاء درب مخزن گیر کرده
• سفت شدن بیش از حد شیلنگ‌ها نشانه ورود کمپرس موتور به مدار آب

راهنمای تعویض آب رادیاتور ۲۰۶ و هواگیری

تعویض آب رادیاتور ۲۰۶ صرفا یک سرویس ساده نیست، بلکه حکم جراحی قلب باز برای موتورهای حساس را دارد. برای انجام این کار مهم به یک آچار آلن شماره ۵ و انبر قفلی نیاز دارید. اولین قانون ایمنی این است که صبر کنید تا موتور کاملا سرد شود؛ زیرا باز کردن سیستم داغ خطر سوختگی شدید دارد. از آنجایی که رادیاتور این خودرو شیر تخلیه ندارد، باید بست شیلنگ پایین را باز کنید تا آب قدیمی خارج شود. حتما سیستم را با فشار آب شستشو دهید تا تمام رسوبات و زنگ‌ابه‌ها قبل از نصب مخزن نو خارج شوند.

فرمان دقیق هواگیری یا مرگ موتور

این مرحله جایی است که تفاوت یک کار حرفه‌ای با فاجعه مشخص می‌شود. سیستم خنک‌کاری ۲۰۶ باید دقیقا طبق اصول مهندسی هواگیری شود، وگرنه واشر سرسیلندر می‌سوزد. شما باید همزمان که ترکیب آب و ضدیخ را اضافه می‌کنید، دو پیچ مخصوص را مدیریت کنید. پیچ اول روی محفظه ترموستات است که با آچار آلن باز می‌شود و پیچ دوم یک درپوش پلاستیکی (شبیه والف لاستیک) روی لوله بخاری در انتهای موتور است. ابتدا باید آب بدون حباب از پیچ ترموستات خارج شود و آن را ببندید سپس صبر کنید تا خروجی پیچ بخاری هم صاف شود. یادتان باشد در تمام این مراحل مخزن باید پر باشد. در نهایت موتور را روشن کنید تا فن بزند و پس از خنک شدن دوباره سطح آب را چک کنید.

راهنمای خرید و قیمت مخزن آب رادیاتور ۲۰۶

وقتی پای سلامت موتور TU۵ در میان باشد، خرید قطعه ارزان یک صرفه‌جویی نیست، بلکه خریدن بلیط یک‌طرفه برای تعمیرگاه است. بازار قطعات یدکی پر از برندهای رنگارنگ است، اما باید بدانید که قیمت مخزن آب رادیاتور ۲۰۶ در برابر هزینه میلیونی تعمیر واشر سرسیلندر عدد ناچیزی است. اختلاف قیمت بهترین جنس بازار با نمونه‌های متفرقه شاید به اندازه یک وعده غذایی باشد، اما آرامشی که قطعه اصلی به شما می‌دهد قیمتی ندارد.

معرفی بهترین برندهای بازار

در حال حاضر ایساکو (ISACO) به عنوان تامین‌کننده اصلی، مطمئن‌ترین گزینه برای خرید است؛ چرا که استانداردهای سخت‌گیرانه خط تولید را پاس کرده است. در کنار آن برند مژده وصل نیز کیفیت بسیار بالایی دارد و اغلب همان قطعه‌ای است که روی خودروهای صفر نصب می‌شود. برندهای متفرقه شاید کمی ارزان‌تر باشند، اما در برابر دما و فشارهای بالا زودتر تسلیم شده و دچار نشتی می‌شوند.

حواستان باشد که اکثر مخزن‌های شرکتی بدون درب عرضه می‌شوند. پس اگر درب مخزن فعلی شما فرسوده شده، حتما بودجه‌ای جداگانه (حدود ۵۰ تا ۱۰۰ هزار تومان) برای خرید یک درب استاندارد کنار بگذارید تا خیالتان از بابت عدم خروج بخار و فشار سیستم راحت باشد.

سخن پایانی

نباید اجازه دهید که لذت رانندگی با پژو ۲۰۶ جای خود را به استرس دائمیِ خیره شدن به عقربه آمپر آب بدهد. تمام این بحث‌های فنی درباره فشار بخار، جنس بدنه و مکانیزم درب مخزن، تنها به یک هدف نهایی ختم می‌شود و آن بازگرداندن اعتماد شما به خودروتان است. واقعیت این است که مخزن آب رادیاتور ۲۰۶ فقط یک منبع ذخیره نیست، بلکه خط مقدم دفاع از سرمایه شما است.

هزینه خرید بهترین نمونه این قطعه شاید برابر با یک باک بنزین باشد، اما غفلت از آن، بهایی به سنگینی تعمیر کامل موتور، ابطال وقت و روزها سرگردانی در تعمیرگاه دارد. ما در پرشین خودرو عمیقا باور داریم که نگهداری پیشگیرانه یعنی خریدن امنیت خاطر برای خود و خانواده‌تان در جاده. پیشنهاد می‌کنیم همین امروز کاپوت را بالا بزنید و وضعیت سطح آب و سلامت مخزن را بررسی کنید. همیشه بهتر است شما پیش‌دستی کنید و قبل از اینکه بخار آب خودرو را متوقف کند، با یک انتخاب درست جلوی فاجعه را بگیرید.

سوالات متداول

چرا مخزن آب رادیاتور ۲۰۶ ترک می خورد؟

تغییرات مداوم دمای موتور باعث خستگی حرارتی و ترد شدن جنس پلیمر بدنه می شوند که در نهایت به ایجاد ریزترک ها می انجامد. همچنین استفاده از ضدیخ های غیراستاندارد و افزایش فشار سیستم ناشی از خرابی ترموستات یا واشر سرسیلندر این روند فرسایش را شدت می بخشد.

آیا درب مخزن آب می تواند باعث کم کردن آب موتور شود؟

بله خرابی واشرها یا ضعیف شدن فنر سوپاپ درب باعث ناتوانی در حفظ فشار سیستم و خروج بخار آب به صورت نامحسوس می شود. این پدیده که تبخیر پنهان نام دارد اصلی ترین دلیل کاهش آب رادیاتور بدون هیچگونه نشتی ظاهری روی زمین است.

نشانه های خرابی مخزن آب رادیاتور ۲۰۶ چیست؟

مشاهده رد آب یا شوره رنگی در اطراف مخزن و استشمام بوی شیرین و خاص ضدیخ در اطراف خودرو از شایع ترین علائم هشداردهنده هستند. علاوه بر این بالا رفتن غیرعادی آمپر آب و هوا گرفتن مداوم سیستم خنک کاری نیز خبر از نقص در عملکرد مخزن یا درب آن می دهد.